Onderdeel van programma:
Werken in Breder BelangHoe komen we van bullsh*t naar bullseye werk?
In dit artikel
We besteden gemiddeld zo’n 80.000 uur van ons leven aan werk. Toch draait het gesprek over arbeid nog vaak vooral om productiviteit, efficiëntie en personeelstekorten. In de publicatie Van Bullshit naar Bullseye werk werken we uit wanneer je kan spreken van waardevol werk. Daarvoor introduceert de publicatie het begrip bullseye werk: werk dat “in de roos schiet” op verschillende niveaus. Het is een tegenhanger van de bekende term 'bullshit jobs' van antropoloog David Graeber, maar verschuift de focus van wat overbodig is naar wat werkelijk betekenisvol en impactvol is.
Een nieuw kompas voor waardevol werk
Volgens de auteurs van de publicatie is bullseye werk geen simpele checklist, maar een kompas dat richting geeft aan goed en relevant werk. Werk is pas echt waardevol als vier componenten zoveel mogelijk samenkomen:
1. Kwaliteit en duurzaamheid van werk
De basis van bullseye werk is goed werkgeverschap. Dat betekent onder meer: een eerlijke beloning, gezonde en veilige werkomstandigheden, een haalbare werkdruk, voldoende zekerheid, balans tussen werk en privé en ruimte voor medezeggenschap. Maar de lat ligt hoger dan alleen “redelijk geregeld”. Werk moet ook duurzaam zijn: het moet mensen gezond, inzetbaar en productief houden op de lange termijn.
2. Intrinsieke motivatie en basisbehoeften
Goed werk gaat niet alleen over contracten en arbeidsvoorwaarden, maar ook over wat mensen van binnenuit motiveert. De publicatie leunt hier op de zelfbeschikkingstheorie, waarin drie psychologische basisbehoeften centraal staan: autonomie, competentie en verbondenheid. Wanneer werk ruimte biedt om zelf invloed uit te oefenen, ergens goed in te worden en je verbonden te voelen met anderen, ontstaat intrinsieke motivatie. Dat maakt werk niet alleen prettiger, maar ook duurzamer.
3. Persoonlijke betekenisgeving
De derde laag gaat over de vraag: ervaart iemand zijn of haar werk als zinvol? Die betekenisgeving is subjectief, maar wel cruciaal. Volgens het model ontstaat die op drie manieren: wanneer de werkzaamheden op zichzelf betekenisvol voelen, wanneer werk bijdraagt aan iemands identiteit en levensverhaal, en wanneer iemand ervaart met zijn werk bij te dragen aan iets groters dan zichzelf. Juist die combinatie van persoonlijke groei en maatschappelijke relevantie maakt werk voor veel mensen echt waardevol.
4. Maatschappelijke impact
Bullseye werk vraagt ten slotte om een herkenbare bijdrage aan de samenleving. Dat kan sociaal zijn – bijvoorbeeld via zorg, onderwijs, veiligheid of gelijke kansen – maar ook ecologisch, zoals bijdragen aan circulariteit, klimaatdoelen of verantwoord grondstoffengebruik. Daarbij sluit het model aan op ideeën als brede welvaart, ESG en de Sustainable Development Goals. Niet elk beroep hoeft de wereld te redden, maar de vraag is wel: draagt het werk direct of indirect positief bij aan mens, maatschappij of milieu?
Geen afvinklijst, maar een spanningsveld
Belangrijk is dat de vier componenten niet altijd vanzelf samengaan. Werk kan maatschappelijk relevant zijn, maar slechte arbeidsomstandigheden kennen. Of juist persoonlijk veel voldoening geven, terwijl de maatschappelijke waarde beperkt is. Het model van bullseye werk maakt dat spanningsveld zichtbaar en helpt om het gesprek te voeren over waar werk nog uit balans is.
Wie moet in beweging komen?
De publicatie benadrukt dat bullseye werk niet vanzelf ontstaat. Werkenden kunnen hun werk actiever vormgeven via job crafting of door hun organisatie aan te spreken op purpose en impact. Werkgevers hebben de taak om niet alleen in te zetten op inzetbaarheid en vitaliteit, maar ook op zingeving, autonomie en maatschappelijke relevantie. En beleidsmakers kunnen sturen via regelgeving, transparantie-eisen en aandacht voor brede welvaart.
Van arbeidstekort naar waardedebat
De kern van Van Bullshit naar Bullseye werk is helder: de arbeidsmarkt vraagt niet alleen om méér mensen, maar ook om betere keuzes over waar we onze tijd, talenten en energie voor inzetten. Door werk te beoordelen op kwaliteit, motivatie, betekenis en impact, ontstaat een rijkere taal om over arbeid te praten. Niet alleen in termen van banen en vacatures, maar in termen van wat werk werkelijk bijdraagt. Want alleen dan kan je echt spreken van bullseye werk.
Download de publicatie:
