Crisis brengt Spaanse verplegers naar Nederland

Met deze kop reageerden veel Nederlandse kranten onlangs op de komst van een groep verpleegkundigen uit Spanje naar Nederland. In Spanje heerst grote werkeloosheid onder zowel hoog als laag opgeleiden. Maar liefst 53% van de Spaanse jeugd is werkeloos, zo ook vakbekwame verpleegkundigen. In Nederland is nog steeds sprake van een groot tekort aan medisch personeel (verpleegkundigen, verzorgende en artsen). En dan gaat de wet van de communicerende vaten in werking, zijn we ‘back in the sixties’ en probeert het verschil zichzelf op te heffen. De voorspelling is dat dit slechts het begin is, en dat na de Spanjaarden, Grieken en Portugezen staan te trappelen.

Buitenlandse verpleegkundigen  naar Nederland
De Nederlandse zorgsector zocht al eerder een uitweg op internationale markten. In de negentiger jaren werden actief verpleegkundigen geworven onder andere uit de Filippijnen en Zuid-Afrika. Toen bleken taal- en cultuurverschillen groot en uiteindelijk onvoldoende overbrugbaar. In 2009 en 2010 zijn door een tiental Nederlandse ziekenhuizen ruim 100 Indiase operatiekamer-assistenten naar Nederland gehaald om dreigende sluiting van Nederlandse ok’s te voorkomen. Er is toen veel over de komst van de Indiërs te doen geweest. De inspectie voor de gezondheidszorg heeft destijds een onderzoek ingesteld na publicatie van een enquête gehouden onder Nederlandse ok-assistenten waarin naast frustraties over onvoldoende vakkennis, taal- en cultuurverschillen, ook ernstige klachten over mogelijke gevaarlijke situatie werden gesuggereerd. Dat bleek gelukkig volgens het inspectierapport loos alarm.

Hoe gaat het met de Indiase ok-assistent?
Inmiddels is de aanstelling van de Indiase ok-assistenten ruim twee jaar geleden en zullen binnenkort de eerste 3-jarige contracten aflopen. Hoe gaat het met hen en in de ziekenhuizen? Is het de ziekenhuizen deze keer wel gelukt taal- en cultuurverschillen te overbruggen? Is het de ziekenhuizen gelukt om de Indiase assistenten als volwaardige medewerkers op te nemen? Gaan de tijdelijke contracten omgezet worden in vaste contracten?  Waar is men tijdens de trajecten zoal tegenaan gelopen? Is deze investering voor herhaling vatbaar, waarom wel of waarom niet? Kortom: welke zijn de lessen die getrokken kunnen worden uit de ervaringen met de recente aanstelling van Indiase Ok-assistenten in Nederlandse ziekenhuizen?
Een dergelijk evaluatieonderzoek is van belang omdat een inzet van (niet-Westers) buitenlandse personeel in de gezondheidszorg alleen maar toe zal nemen. Internationalisering van de arbeidsmarkt, niet alleen in de zorg maar in veel meer sectoren, is de toekomst. 

Managen van culturele verschillen
Tegelijk laat onderzoek steeds weer zien dat het managen van culturele verschillen eisen stelt aan organisaties (Luijters, 2008; Jansen, Vos, Otten en vd Zee, 2012) en dat wanneer dat onvoldoende gebeurt er negatieve effecten optreden. (v.d.Broek 2009, Cain 2007, Meerman 1999). Zo bracht recent onderzoek (Leyerzapf, Abma, 2012) aan het licht dat allochtone artsen onder andere als gevolg van bevooroordeelde beeldvorming onvoldoende doorstromen naar de opleidingen voor specialisten. Een derde van de studenten medicijnen in de grote steden heeft een niet-westerse afkomst, maar slechts 5-6% van hen weet door te dringen tot een specialistische opleiding.

Onderzoeksresultaten in 2014 bekend
In dit onderzoek willen wij kijken vanuit welk perspectief, vanuit welke visie de instroom van de Indiase ok-assistenten heeft plaats gevonden, welke effecten dat heeft op de werkvloer voor de onderlinge relaties, voor de productiviteit en in hoeverre dat al dan niet heeft geleid tot een succesvolle socialisatie, dat wil zeggen het volwaardig en gelijkwaardig opgenomen zijn in de organisatie. Simpel gezegd of de aanpak heeft gewerkt.
De verwachting is dat de visie van waaruit en de mate waarin de aansturing gericht is op eenzijdige aanpassing (assimilatie) van de Indiase ok-assistenten aan de Nederlandse organisatie of wederzijdse aanpassing (integratie) en het managen van verschillen, bepalend is voor de mate van ‘insluiting’ van de Indiase assistenten in de organisatie.
De resultaten van een evaluatie van de trajecten met de Indiase instroom verwachten we bovendien te kunnen vertalen naar de problematiek met betrekking tot  autochtone en allochtone Nederlanders op de werkvloer. Zoals het hoofd P&O van één van de ziekenhuizen het formuleerde: “wat hebben wij als Nederlanders nodig om te kunnen integreren op een etnisch diverse werkvloer?”
 

Noot van de redactie:

Inmiddels is het onderzoek afgerond en is een onderzoeksverslag beschikbaar. Aan een brochure met praktische advisen voor organisaties wordt nog gewerkt.

Cain, A. (2007). Social mobility of ethnic minorities in the Netherlands: the peculiarities of social class and ethnicity, Eburon, Delft.
Leyerzapf, H., & T.Abma (2012).naar een kleurrijk UMC. Ervaringen van arts-assistenten en opleiders op medische afdelingen, Vumc, Amsterdam.
Luijters, K. (2008). Making diversity Bloom, Coping effectively with Cultural Differences at work, proefschrift, Rijksuniversiteit Groningen.
Meerman, M. (1999). Gebroken wit, over acceptatie van allochtonen in arbeidsorganisaties,
Thela Thesis, Universiteit van Leiden, Leiden.
Broek, L.van den. (2009) De ironie van gelijkheid, over etnische diversiteit op de werkvloer. Dissertatie. UvT. Tilburg.

Dr. Lida M. van den Broek  is zelfstandig onderzoeker en eigenaar van Kantharos, management van diversiteit.

Bijlage

Thema's

Onderwerpen

Reageren

Over NSvP

De NSvP is een onafhankelijk vermogensfonds, dat zich inzet voor een menswaardige toekomst van werk. Wij stellen de vraag hoe de arbeidsmarkt van morgen er uit ziet en wat dat vraagt van de talent-ontwikkeling van jongeren en werkenden.

Rijnkade 88
6811 HD Arnhem
info@nsvp.nl
026 - 44 57 800

logo footer

Vind ons op Facebook
Volg ons