Anneke van Doorne

Moeten we ons zo zoetjesaan niet neerleggen bij het Nederlandse 1,5 verdienersmodel? Positieve actie, meer kinderopvang, ouderschapsverlof. Sinds de jaren ’70 zijn beleidsmakers druk met het stimuleren van vrouwen op de arbeidsmarkt. Toch blijven we in Nederland kampioen deeltijdwerken. Is dit nu niet gewoon wat vrouwen willen? Of spelen andere factoren een belangrijke rol in deze keuze?

We doen het echt niet zo slecht. Alleen in Zwitserland en de Scandinavische landen werken er méér vrouwen buitenshuis. Maar als je kijkt naar het aantal uren dat vrouwen per week werken, dan belanden we in de achterhoede en laten we alleen Italië achter  ons. Opmerkelijk daarbij is dat ook jonge vrouwen zonder kinderen kiezen voor een baan van minder dan 35 uur per week.

Aan de kant
Nederland hinkt op twee gedachten en kan moeilijk kiezen tussen de traditie enerzijds en de moderne samenleving anderzijds. De overheid lijkt vrouwen te stimuleren deel te nemen aan betaalde arbeid, maar in de praktijk valt dat tegen. De ontwikkelingen gaan allemaal erg langzaam. Gezinnen moeten  vooral veel zelf oplossen. De keuze van veel vrouwen om parttime te werken lijkt een individuele keuze, maar het is vooral ook de context die vrouwen deze keuze ingeeft. Voorbeeld landen, zoals de Scandinavische landen, creeren een andere context, waarin de keuze voor meer gewerkte uren makkelijker te maken is.
Anneke van Doorne-Huiskes, emeritus hoogleraar Sociologie en eerder bijzonder hoogleraar Vrouwen in arbeidsorganisaties stelt: ‘’ Dat heeft als consequentie dat we in Nederland vrouwelijk talent onvoldoende benutten. Eind jaren ’90 berekende het Sociaal Cultureel Planbureau dat de groei van de Nederlandse economie in de jaren daarvoor voor het grootste deel op het conto kwam van de toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen. Willen we onze welvaart behouden dan kunnen we het ons niet permitteren om vrouwen aan de kant te laten staan. Al het talent is nodig.’’

Expertise
Anneke van Doorne-Huiskes schreef onlangs het boek: Vrouwelijke talent werkt..., waarin zij aan de hand van veel recent, internationaal onderzoek uiteenzet hoe in Nederland de deelname van vrouwen aan het arbeidsproces nog kan worden verbeterd. Daarvoor zijn zeker nog veel mogelijkheden. Ze stelt: ‘’Ik merk in mijn werk dat vooral bij beleidsmakers en HRM Managers kennis over het verschil tussen mannen en vrouwen op de werkvloer, gender-expertise, niet meer vanzelfsprekend is. Ik vind dat jammer want er is nog veel te winnen. Ik kijk dan bijvoorbeeld naar de vele vrouwelijke professionals die het nu zo goed doen. De rechtelijke macht, de wetenschap, de medische wereld en in zekere zin ook de financiële sector: het zijn voorbeelden van sectoren waarin vrouwen goed tot hun recht komen. Ik hoop dat mijn boek gebruikt gaat worden door beleidsmakers en in opleidingssituaties. Juist om die kennis op het gebied van genderdiversiteit  te vergroten.’’

Kinderopvang
Scandinavië, en dan vooral Finland, lijkt het ideaal als het gaat om participatie op de arbeidsmarkt. Anneke Van Doorne-Huiskes: ‘’Scandinavische landen zijn sociaal democratische verzorgingsstaten met een uitgebreid stelsel van publieke arbeid- en zorgvoorzieningen. Met die voorzieningen is het ook echt de bedoeling dat beide ouders full time kunnen werken. De overheid is ervan overtuigd dat je alle mensen nodig hebt.  Ze maakt daarbij consequente keuzes.  Er is bijvoorbeeld goede, solide kinderopvang. Daarnaast is een rijke verlofregeling. En tot slot is in de Scandinavische landen het werken door vrouwen een culturele vanzelfsprekendheid.
Nederland is, net als bijvoorbeeld Duitsland, Oostenrijk en België een meer zogenaamde corporistische verzorgingsstaat. Het gezin speelt bij ons een belangrijke rol bij het verzorgen van de kinderen. De verloven zijn er kort en vaak maar gedeeltelijk betaald. Hier in Nederland zijn ouders, maar ook de leidsters op de kinderdagverblijven zelf, er van overtuigd dat meer dan drie dagen opvang per week niet goed voor kinderen is.’’

Grotere banen
Als een nieuw kabinet optimaal gebruik wil maken van het vrouwelijk talent in Nederland, wat zou het dan als eerste moeten aanpakken? Anneke van Doorne-Huiskes: ‘’ Allereerst moet er meer en betere kinderopvang komen. De opvang is nu wel erg basaal. Zorg voor een kwaliteitsimpuls in de pedagogische vaardigheden van de leidsters, maar ook in andere aspecten zoals voeding en huisvesting. Ieder kind op een dagverblijf zou buiten moeten kunnen spelen en ’s avonds naar huis moeten gaan met een warme maaltijd in de buik.
Vervolgens is het van belang dat vrouwen meer uren kunnen werken. De banen moeten groter. In de zorg en detailhandel bijvoorbeeld, is het gebruikelijk dat werkgevers banen van 36 uren in twee banen  van 18 uren opdelen. Op die manier heb je twee werknemers die één functie vervullen. Dat is flexibeler. Een baan voor 18 uur is dan de norm. Als je meer wilt werken is de volgende stap: 36 uren. Dat is voor veel vrouwen weer een brug te ver.’’
Als derde punt is het belangrijk de toeslagen die arbeidsparticipatie in de weg staan, af te schaffen. Al realiseer ik mij dat dit politiek gevoelig ligt. Maar open in ieder geval de discussie hier over. Er zijn talrijke belastingfaciliteiten en subsidies, waaronder de huursubsidie, die afremmen in plaats van uitdagen. Doordat het niet loont als je meer verdient, omdat je dan subsidie misloopt.’’

Noodzaak
Is het niet een groot goed dat we in Nederland gewoon kunnen kiezen hoeveel we werken?
Anneke van Doorne-Huiskes: ‘’De vraag is natuurlijk of je inderdaad kunt kiezen wat je wilt. Als kinderopvang ingewikkeld is, er een wachtlijst is. Als je vindt, om wat voor reden dan ook, dat je er je kind niet meer dan drie dagen in de week kunt brengen of als je moet kiezen tussen 18 of 36 uur werken. Wat is dan je vrije keus? We kunnen hier in Nederland natuurlijk ook kiezen voor een kleine baan omdat de financiële noodzaak om full time te werken er niet is. Maar de kosten voor levensonderhoud worden hoger. Ook dat zal meer vrouwen ertoe bewegen méér te gaan werken.’’

Vrouwelijk talent werkt... door Anneke van Doorne-Huiskes is geschreven in opdracht van de NSvP en verscheen bij Van Gorcum, ISBN 978 90 232 4639 8.

Thema's

Onderwerpen

Reageren

Over NSvP

De NSvP is een onafhankelijk vermogensfonds, dat zich inzet voor een menswaardige toekomst van werk. Wij stellen de vraag hoe de arbeidsmarkt van morgen er uit ziet en wat dat vraagt van de talent-ontwikkeling van jongeren en werkenden.

Rijnkade 88
6811 HD Arnhem
info@nsvp.nl
026 - 44 57 800

logo footer

Vind ons op Facebook
Volg ons