Dit artikel is eerder verschenen in P&O actueel, november 2014 nr 11 pg. 32 -33.

Onderzoek van de Erasmus Universiteit laat het zien: met trainingen is wel degelijk cognitieve vooruitgang te boeken bij oudere werknemers. Dat is vooral mooi nieuws voor de oudere werknemer zelf. Maar het biedt ook kansen voor HR.

“Ouderen in bedrijven worden vaak niet meer uitgenodigd voor trainingen. Ze zouden niet flexibel en niet veranderbaar genoeg zijn. Ons onderzoek heeft aangetoond dat het wel degelijk loont om te investeren in trainingen voor ouderen.” Dr. Katinka Dijkstra en dr. Daantje Derks van de Erasmus Universiteit Rotterdam geven de conclusie van hun onderzoek meteen maar weg, het kan volgens hen niet duidelijk genoeg zijn: hoewel het een trend in het bedrijfsleven is om ouderen niet te trainen, blijken trainingen voor deze doelgroep juist opzienbarende resultaten op te leveren. En dat is interessant, zeker gezien de verschuivende pensioengerechtigde leeftijd en dus het langer moeten doorwerken in een werkomgeving vol technologie.

Wat hebben Dijkstra en Derks precies onderzocht? Dijkstra: 'Gefinancierd door de NSVP (de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek, red.) hebben we een groep jongeren én een groep ouderen onderworpen aan twee soorten trainingen. Bij de ouderen betrof het mensen van ongeveer 60 tot 67 jaar, die nog werkzaam waren of op hoog niveau vrijwilligerswerk deden.
De deelnemers hebben ofwel een braintraining ofwel een vitaliteitstraining gevolgd.' Deze trainingen vonden plaats gedurende een periode van twee weken. Hiervoor kwamen de deelnemers (in totaal 76 personen) driemaal per week naar het psychologielab aan de Erasmus Universiteit. Daar volgden ze iedere keer een uur lang de training. Er werd een voor- én een nameting gedaan en daarnaast werden ook andere taken afgenomen. Zo konden de onderzoekers nagaan op welke taken er verbetering zichtbaar was en aan welke training deze verbetering toe te schrijven was. Derks: 'Daarbij wilden wc kijken of de groepen ook beter scoorden op andere taken dan de taken die getraind werden. Stel iemand maakt heel veel sudoku's. Van diegene kun je verwachten dat hij of zij beter wordt in het maken van sudoku's, maar scoort hij of zij ook beter op andere cognitieve taken?'

Brein of vitaliteit trainen

De deelnemers deden dus een braintraining of een vitaliteitstraining. De braintrainingen bestonden uit drie onderdelen. Dijkstra: 'Eén onderdeel was dat de deelnemers informatie moesten lezen over procedures op de universiteit, waarna ze hierover vragen moesten beantwoorden. Daarbij hadden ze te maken met verschillende auditieve en visuele afleidingen. Die afleidingen werden gedurende de twee weken van trainen steeds sterker. Hier-bij moet je denken aan bijvoorbeeld geluiden tijdens het lezen van informatie, pop-ups op het computerscherm, telefoons die afgaan et cetera. Dit zijn zaken die ook op de werkvloer kunnen voorkomen. Het tweede trainingsonderdeel betrof het verbeteren van het werkgeheugen. In hoeverre konden de deelnemers nieuwe informatie in zich opnemen, onthouden en vervolgens verwerken? Dit werd onderzocht aan de hand van woordenlijsten, waarbij de woorden woord voor woord in hoog tempo werden gepresenteerd. Na het laatste woord moesten proefpersonen enkele woorden van de lijst reproduceren uit hun geheugen en bovendien dc woorden combineren in categorieën, zoals sporten of jongensnamen. Het laatste onderdeel was het meest complexe. Deelnemers moesten zich verplaatsen in een werksituatie en onder tijdsdruk meerdere opdrachten aan werknemers koppelen. Deze taak, die veel concentratie vereist, werd ver-volgens onderbroken door een geheel andere taak, zoals het noteren van de tijd die nog over was. Deze braintraining werd vergeleken met een vitaliteitstraining. Derks: 'We hebben de deelnemers op internet informatie laten opzoeken over een gezonde leefstijl, zoals voedingswaardes van gezonde en minder gezonde productcn. Ook kregen in het lab ontspanningsoefeningen te doen, zoals meditatie en ademhalingstechnieken.'

Trainen van ouderen is effectief 

Veel belangrijker dan de vraag hoe de trainingen precies zijn opgezet, is die naar de resultaten. Wat is uit het onderzoek gekomen? Dijkstra: 'In het kort gezegd scoorde iedereen, dus jong en oud, voor de meeste taken beter bij de nameting. De werkgeheugentraining met woordenlijsten was het meest effectief bij de braintraining-groep. Mogelijk komt dat doordat deelnemers specifieke strategieën leerden om hun prestatie op de taak te verbeteren: denk aan ezelbruggetjes zoals het combineren van de woorden tot een plaatje of een verhaal. Daarbij viel op dat ouderen ook aanzienlijk vooruit gingen op algemene cognitieve taken: ze voerden deze beter uit én ze werden sneller op taken waarbij de tijd werd bijgehouden.' 

Dé kans voor HR 

Na de trainingen deden ouderen algemene cognitieve taken dus beter en sneller dan ervoor. Dat rechtvaardigt de stelling wan het begin van dit artikel, dat het dus wel degelijk loont om in trainingen voor ouderen te investeren. Derks: 'Daarmee is meteen dé grote kans voor HR genoemd: het trainen van ouderen is effectief, dus zorg dat dit goed in het opleidingsbe-eid van de organisatie wordt verankerd. Je krijgt er een duurzamer inzetbare werknemer voor terug.' Met daarbij nog een klein extra advies voor HR. Dijkstra: 'lk denk dat het goed is dat een organisatie aandacht heeft voor gebieden waar een oudere werknemer kwetsbaarder is, zoals het onthouden en Organiseren van nieuwe informatie en complexe taken vervullen onder tijdsdruk, met afleiding en onderbreking. Ons onderzoek heeft laten zien dat specifieke taken die een beroep doen op het werkgeheugen te trainen zijn.'
Op termijn zouden de braintraining en de vitaliteitstraining van Dijkstra en Derks ook gebruikt kunnen worden voor het trainen van werknemers. Derks: 'Op dit moment wordt de training die wij gebruikten aangepast. Op termijn wordt deze ook toegankelijk voor een breed publiek. Wie interesse voor deze training heeft, kan het best deze website in de gaten houden: www.innovatiefinwerk.nl

Nuttige links

Er zijn verschillende interessante websites over hersenen en cognitie, en over het nut van trainingen voor ouderen. Het genoemde www.innovatiefinwerk.nl bijvoorbeeld. Maar ook hersenenencognitie.nl. De website www.seniorminds.nl is van het onderzoeksinstituut van de Universiteit van Amsterdam dat onderzoek doet naar mentale vitaliteit bij ouderen. Op seniorlab.nl staat veel informatie over cognitieve veroudering. De site breinweb.nl ten slotte gaat over wat er gebeurt met verouderende hersenen, de invloed die dit heeft op ons gedrag en geheugen en wat we zelf kunnen doen om zo goed mogelijk mentaal 'fit' te blijven. De rubriek veelgestelde vragen op deze website is bijvoorbeeld erg handig. En vergeet niet: surfen op internet is op zichzelf al nuttig voor ouderen.

Lees meer
Training oudere werknemer zeker effectief 
 Project Duurzame inzetbaarheid oudere werknemers & nieuwe media

Thema's

Onderwerpen

Reacties

Leuk artikel, geeft hoop voor de toekomst!

Reageren

Over NSvP

De NSvP is een onafhankelijk vermogensfonds, dat zich inzet voor een menswaardige toekomst van werk. Wij stellen de vraag hoe de arbeidsmarkt van morgen er uit ziet en wat dat vraagt van de talent-ontwikkeling van jongeren en werkenden.

Rijnkade 88
6811 HD Arnhem
info@nsvp.nl
026 - 44 57 800

logo footer

Vind ons op Facebook
Volg ons