Hoogbegaafden zijn in potentie heel waardevolle werknemers voor een organisatie. Hun intelligentie en creativiteit kunnen ervoor zorgen dat organisaties gemakkelijker inspelen op uitdagingen in hun omgeving. Maar het leek er op dat de talenten van hoogbegaafden op het werk regelmatig niet of niet volledig tot hun recht kwamen. Dit vermoeden is nu kwantitatief wetenschappelijk bewezen.

Gaby Reijseger van de Universiteit van Utrecht deed een grootschalig onderzoek onder 1262 hoogbegaafde werkers in Nederland. Zij onderzocht arbeidsmotivatie, welbevinden en functioneren van hoogbegaafde werkers en vergeleek de uitkomsten met de scores van de gemiddelde Nederlandse werknemer. Ook zocht zij naar verschillen tussen hoogbegaafden in loondienst en hoogbegaafden die werkzaam zijn als ZZP-er.

Hoge intelligentie geen garantie voor goede prestaties en welbevinden
Bij kinderen wordt er al langer aandacht besteed aan hoogbegaafdheid. Het onderwijs kent verschillende programma’s om hoogbegaafde kinderen beter te laten functioneren, meer ruimte te geven voor ontplooiing en aandacht te geven aan mentaal welzijn. Sinds 2002 is er ook groeiende aandacht voor hoogbegaafdheid op het werk (i.e. Nauta & Corten, 2002), want het is zeker niet vanzelfsprekend dat hoogbegaafden zich op basis van hun hoge intelligentie wel redden in arbeidsorganisaties. Het is zelfs goed denkbaar dat hoogbegaafden op het werk juist méér problemen ervaren dan anderen, bijvoorbeeld omdat ze zich vervelen of niet begrepen worden. Dit blijkt voor hoogbegaafden in loondienst vaker het geval dan voor hoogbegaafden die werkzaam zijn als ZZP-er.

37% is uitgekeken op werk
Over het algemeen blijken hoogbegaafde werkers, ongeacht hun dienstverband, een redelijke aansluiting te ervaren met de organisatie waarvoor zij werken. Zij schatten hun eigen kennis en vaardigheden van aanvullende waarde voor zowel de organisatie in zijn geheel als voor de specifieke werkzaamheden die zij verrichten. Voor hoogbegaafden in loondienst is er echter nog wel degelijk ruimte voor verbetering. Zo geeft 37% van deze groep aan uitgekeken te zijn op het werk.

Cynischer en daarmee burn-out-risico groter?
Gemiddeld genomen is de hoogbegaafde werker redelijk bevlogen. Wanneer echter onderscheid wordt gemaakt tussen zelfstandigen en hoogbegaafden in loondienst blijkt dat de laatstgenoemden beduidend minder bevlogen zijn dan de gemiddelde Nederlandse werknemer. De zelfstandige hoogbegaafde werker daarentegen is juist bevlogener dan die gemiddelde Nederlandse werknemer.
De gegevens over ervaren stress onder hoogbegaafde werkers liggen in lijn met de bevindingen op het gebied van bevlogenheid. Hoewel ook onder hoogbegaafde werkers burnout gelukkig gemiddeld genomen weinig wordt ervaren, valt wel op dat hoogbegaafden in loondienst een stuk cynischer (een kernindicator van burnout) zijn dan de gemiddelde Nederlandse werknemer.
Bovendien ervaren hoogbegaafden in loondienst over het geheel genomen ook meer uitputting (kernindicator van burnout) op en door het werk. Dit doet vermoeden dat het risico op burnout onder hoogbegaafde werkers hoger ligt dan bij de gemiddelde Nederlandse beroepsbevolking.

HRM’rs en leidinggevenden: biedt meer uitdaging
Ook op het gebied van werkgerelateerde verveling is er gemiddeld genomen weinig reden voor zorgen. Toch is het wel van belang dat potentiële werkgerelateerde verveling onder hoogbegaafde werkers serieus wordt genomen, aangezien er onder hen wel degelijk meer sprake is van onderstimulatie op het werk dan bij de gemiddelde Nederlandse werknemer. Een hoogbegaafde werker kan en wil vaak meer uitgedaagd worden in het werk. Belangrijkste aanbevelingen voor leidinggevenden en HRM-medewerkers zijn dan ook: houdt in de gaten dat er voldoende uitdaging is voor hoogbegaafden en wees alert op burnoutklachten. Over het algemeen lijken hoogbegaafde beter tot hun recht te komen in een werkomgeving waarin creativiteit wordt gestimuleerd en er vrijheid wordt geboden om met alternatieve ideeën te komen of het werk op een onconventionele manier aan te pakken.

Onderzoeksresutaten
De resultaten van het onderzoek werden gepresenteerd op het congres Werkbeleving Hoogbegaafde Werkers op vrijdag 27 juni jl in Utrecht. Het congres werd georganiseerd door een samenwerking van het NSvP Kennisnetwerk Duurzame Inzetbaarheid, de Universiteit Utrecht afdeling Arbeids- en Organisatiepsychologie, organisatieadviesbureau Koos van der Spek en het IHBV.

Meer over hoogbegaafd op het werk

Thema's

Onderwerpen

Reageren

Over NSvP

De NSvP is een onafhankelijke stichting en vermogensfonds, en zet zich in voor een menswaardige toekomst van werk. Wij ontwikkelen, delen en verspreiden kennis op het gebied van mens, werk en organisatie. We stellen de vraag hoe de arbeidsmarkt van morgen eruit ziet en wat dat vraagt van de talentontwikkeling van jongeren en werkenden. 

Rijnkade 88
6811 HD Arnhem
info@nsvp.nl
026 - 44 57 800

 

Vind ons op Facebook
Volg ons