De tijd dat medewerkers in ruil voor een levenslang contract loyaal waren aan één werkgever is al lang verleden tijd. Salaris blijft natuurlijk belangrijk, maar er wordt meer van de werkgever verwacht. Een contract over werktijden, vakantiedagen en salaris is niet meer voldoende. Ook de organisaite heeft andere verwachtingen van de medewerker. In organisaties wordt gezocht naar nieuwe arbeidsrelaties met individuele werkafspraken die recht doen aan de veranderende behoeften van medewerkers. Daarbij kan veel meer worden uitgeruild dan nu gebeurt.

Wat maakt dat arbeidsrelaties binnen organisaties zo ingrijpend veranderen?
‘’De bron van alle veranderingen in Nederlandse arbeidsrelaties is de globalisering. De traditionele productiebedrijven, waarbij werknemers een baan hadden voor het leven en de aansturing volgens een vertrouwde piramide verliep, zijn er bijna niet meer; ze zijn verplaatst naar China en elders in de wereld waar de lonen veel lager liggen. Bedrijven zoeken nu naar activiteiten om overeind te blijven en die blijken te liggen in vernieuwing. Daarmee kunnen we de concurrentie met lagelonenlanden wèl winnen ’’ zegt Sonia Sjollema, directeur van de NSvP. De NSvP stimuleert onderzoek en projecten op het gebied van mens en werk. ‘’De oude vertrouwde organisatiepiramide, waarbij via arbeidsdeling en eenduidige aansturing zo snel, goedkoop en efficiënt mogelijk kan worden geproduceerd, werkt niet meer als het om vernieuwing gaat. Ook de daarbij behorende arbeidsrelatie, waarin helder was wat werkgevers verwachtten van werknemers en vice versa, is veranderd. Zowel werkgevers als werknemers hebben behoefte aan flexibiliteit, ontwikkeling, leren en vernieuwen.’’

Impliceert dat niet dat het opleidingsniveau van Nederlandse werknemers enorm omhoog moet en dat er een tweedeling komt tussen kansrijke, zelfstandige werknemers en zij die het tempo niet kunnen bijbenen?
Sonia Sjollema: ‘’Dat is maar ten dele waar. Het is niet zo dat alleen mensen met een hoog opleidingsniveau een rol kunnen spelen als het om vernieuwing gaat. De kracht van vernieuwing zit ook bij mensen op de werkvloer, zij zien wat er anders en beter kan. En vooral mensen die ‘buiten’ komen, met klanten praten of werken aan de basis van de dienstverlening of de productie, zien waar de kansen liggen. Organisaties vragen tegenwoordig van hun medewerkers niet alleen om hun werk goed te doen, maar juist ook om te kijken hoe iets beter kan. Ze verwachten betrokken, gemotiveerde medewerkers die vanuit hun eigen expertise de organisatie helpen vernieuwen. Dat kan iedereen op zijn eigen niveau. Van medewerkers vraagt dat een andere houding, maar van werkgevers ook een visie op hoe je werknemers ertoe kunt bewegen die houding aan te nemen zoals het bieden van maar autonomie en regelmogelijkheden om op vragen van klanten in te springen.’’

Andere tijden – andere arbeidsrelaties
De moderne arbeidsrelatie bevat heel andere elementen dan die van twintig jaar geleden. Sonia Sjollema: ‘’In een arbeidsrelatie gaat het om wat je onderling uitruilt. De werkgever vraagt betrokkenheid, een gemotiveerde houding, meedenken over hoe iets beter kan. Werknemers anno 2010 verwachten daar iets anders voor terug. Werknemers van nu zijn mannen én vrouwen, oud én jong, in verschillende levensfasen en uit diverse culturen. Zij wensen in eerste instantie voldoende salaris. Maar, als de positie op de arbeidsmarkt dat toelaat, willen mensen ook werk waar je je in kunt ontplooien, werk dat bijdraagt aan de eigen ontwikkeling. Dat zie je bij jongeren, maar ook bij ouderen en van hoog tot laag opgeleid. Ook de wens voor een goede balans tussen werk en de privésituatie speelt een centrale rol bij het uitruilen tussen werkgever en werknemers. Werk is niet meer het allerbelangrijkste voor medewerkers. Dat heeft natuurlijk ook te maken met de situatie in Nederland, de cultuur, manier waarop mannen en vrouwen hun taken onderling verdelen en de faciliteiten die er zijn.. Maar voor het in gang zetten voor een dergelijk verandering moet je met velen zijn. Als er slechts één vader zou zijn geweest die zijn kinderen naar de crèche wilde brengen, als er slechts één zelfstandige zou zijn die als zzp’er wilde werken, dan waren dat roepende in de woestijn gebleven. Nu hebben organisaties te maken met en duidelijke trend en zijn zij wel genoodzaakt erop in te spelen’’

Maatwerk is sleutelwoord
Als je wordt ontslagen, ben je niet alleen je baan kwijt, maar heb je ook een deuk in je zelfvertrouwen. Ik was toch loyaal, hoe kan ik nu op straat staan? Sonia Sjollema: ‘’Dat is een goed voorbeeld van een verwachting van werknemers die er toe doet. Wat verwacht je van de baas en wat verwacht de baas van jou, is veel meer dan wat er in een officieel contract staat. In je arbeidscontract staat bijvoorbeeld dat de werktijden zijn van acht tot vijf uur, maar misschien is het de bedrijfscultuur dat je niet voor zes uur vertrekt en daarnaast altijd bereikbaar bent. In de veranderende arbeidsrelaties worden die impliciete verwachtingen belangrijk. Die zou je expliciet moeten maken in een persoonlijke overeenkomst met je leidinggevende. Een werknemer kan bereid zijn aan deze verwachtingen te voldoen als hij weet dat er elders flexibiliteit tegenover staat. Veel dingen zullen zeker besproken worden, maar veel ook niet. Dat heeft te maken met de persoonlijkheid van de werknemer en de bedrijfscultuur.

Tegenover de loyale medewerker die zekerheid wenst staat de groep jobhoppers die primair kijkt naar wat er voor henzelf te leren en te halen valt. Als het niet lukt deze groep daadwerkelijk te betrekken, trekt de werkgever aan het kortste eind. In nieuwe arbeidsrelaties is het belangrijk vast te stellen wat er uit te ruilen valt, om een echte win win situatie te creëren. Voor organisaties: om te leren en te vernieuwen met behulp van een diverse groep betrokken medewerkers, voor werknemers om zich te kunnen ontwikkelen en flexibel werk en privé te kunnen combineren.’’

Wilt u meer lezen over de achergronden van de nieuwe arbeidsrelatie? Lees dan onderstaande artikelen.

Bijlage

Thema's

Onderwerpen

Reageren

Over NSvP

De NSvP is een onafhankelijk vermogensfonds, dat zich inzet voor een menswaardige toekomst van werk. Wij stellen de vraag hoe de arbeidsmarkt van morgen er uit ziet en wat dat vraagt van de talent-ontwikkeling van jongeren en werkenden.

Rijnkade 88
6811 HD Arnhem
info@nsvp.nl
026 - 44 57 800

logo footer

Vind ons op Facebook
Volg ons