Nieuwe metaforen voor mens en werk
Metaforen laten met een krachtige beeldspraak zien hoe wij denken over werk en loopbanen. De piramide als beeld van de aansturing van een organisatie en de ladder als voorbeeld van loopbaanpaden binnen organisaties. De beelden zijn nog altijd krachtig, maar zijn aan vernieuwing toe.
De industriële samenleving heeft plaatsgemaakt voor een diensten- en kenniseconomie. Onder de druk van globalisering neemt de concurrentie toe. Organisaties streven naar wendbaarheid om sneller op de veranderende behoeften van de klant in te kunnen springen. Producten hebben een kortere levenscyclus, technologische vernieuwingen volgen elkaar sneller op waardoor ook van werknemers een grotere wendbaarheid wordt verwacht. Een baan voor het leven kan niet meer worden geboden, in plaats daarvan neemt het belang van flexibiliteit, aanpassingsgerichtheid en een leven lang leren toe. Mensen veranderen noodgedwongen vaker van baan en zullen dan ook moeten investeren in hun eigen inzetbaarheid. De groep medewerkers wordt diverser, wat vraagt om meer individuele/maatwerk afspraken tussen werkgever en werknemer. Het verblijf in een organisatie wordt korter, maar de intensiteit van de arbeidsrelatie neemt juist toe. Werkgevers zoeken betrokken medewerkers die niet alleen hun werk goed doen, maar ook meedenken naar vernieuwing en efficiencywinst.
Het is duidelijk dat de hiërarchische structuur van het piramide model vooral effectief is als de efficiency van de productie voorop staat. Als het gaat om leren, ontwikkelen en vernieuwen zijn andere structuren gewenst. Ontwikkeling wordt niet alleen top-down geïnitieerd, veel potentie tot vernieuwing ligt bij juist de medewerkers die in hun contacten buiten de organisatie zicht hebben op veranderende klantvragen en autonomie en zelfsturing nodig hebben om snel op ontwikkelingen te kunnen inspringen. De ladder als ideaaltypische loopbaan is eveneens passé. Je zou zelfs kunnen zeggen dat term Human Resource Management de lading niet meer denkt. Het woord resource duidt op een grondstof die je kunt exploiteren en benutten (“stock or supply to be drawn on” ). Het benadrukt de passiviteit van medewerkerkers en staat in schril contrast met de zo gewenste zelfsturende medewerker met een actieve, eigen verantwoordelijkheid als het gaat om werk en loopbaan.
Het is tijd voor een nieuwe metafoor, die de veranderende arbeidsrelatie beter weergeeft. De NSvP investeert in kennisontwikkeling en kennisverspreiding die helpt deze nieuwe arbeidsrelaties vorm te geven. In dit jaarverslag leest u hoe.
Sonia Sjollema
Directeur NSvP
