Dat de tijd sneller gaat als we ouder worden, is inmiddels wel een bekend gegeven. Dat geldt niet alleen voor de levenstijd, maar ook voor de arbeidstijd. En daar kunnen we dus slim gebruik van maken, aldus arbeids- en organisatiepsycholoog prof Annelies van Vianen (Universiteit van Amsterdam). Hoe? Dat legt ze uit in haar column.
Tijd is een rekbaar begrip. Hoe ouder we worden, hoe sneller de tijd lijkt te gaan. Ouderen doen minder nieuwe ervaringen op dan jongeren en dat doet de tijd vervliegen. Daarnaast hebben ouderen ook minder tijd over, het leven is immers eindig. Zo rond het vijftigste levensjaar beginnen mensen te beseffen dat er relatief minder tijd overblijft. Hoeveel tijd dat precies is, weet natuurlijk niemand. Onze mentale voorstelling van de toekomstige tijd is echter net zo rekbaar als die van de verleden tijd.
Alexander Schwall (Pennsylvania State University) heeft dit onlangs onderzocht. Hij ging na wat de toekomstige tijdsbeleving van oudere werknemers is, zowel wat betreft hun levens- als ook hun arbeidstijd. De hoeveelheid jaren die men zichzelf toedacht, was afhankelijk van iemands levenservaringen en verschilde daardoor van persoon tot persoon. Nu zal menigeen veronderstellen dat oudere werknemers met een kort tijdsperspectief in hun werk minder gemotiveerd zullen zijn. Zo zei CPB-econoom De Mooij in de NRC van 23 april jl. dat oudere werknemers minder gemotiveerd raken naarmate de pensionering in zicht komt.
Het onderzoek van Schwall laat echter iets anders zien. Oudere werknemers die het gevoel hebben dat ze nog maar weinig tijd voor zich hebben, richten zich op doelen die ze echt waardevol vinden. En dit kunnen wel degelijk werkdoelen zijn. Vooral wanneer de baan als gevarieerd werd beleefd, voelde men zich bij het naderen van de pensionering juist extra bij het werk betrokken.
Kortom, een gevarieerd werkleven is van belang voor de beleving van de verleden én de toekomstige tijd. Door gevarieerd werk blijft de oudere werknemer bovendien gemotiveerd. Geheel tegen het stereotype dat ouderen geen variatie willen, zouden organisaties die variatie juist moeten stimuleren.
Prof. Dr. Annelies van Vianen, Universiteit van Amsterdam
Reageren