
Op 17 juni vond de slotbijeenkomst van het pilotprogramma Onderwijs Pioniers plaats waar de Onderwijs Pioniers Trofee 2009 werd uitgereikt. Maar voordat het zover was waren er eerst nog 2 pioniersateliers op 22 april en 27 mei.
Tijdens deze ateliers werd aandacht besteed aan hoe leraren hun projecten voor slimmer werken in de school na een vliegende start konden doorpakken en vooral ook hoe ze hun ideeën aan de betrokken stakeholders konden ‘verkopen’. Inmiddels waren de eerste stappen gezet om de vijftien geselecteerde ideeën van het papier naar de echte wereld te vertalen en waren ook de eerste obstakels en tegenslagen een feit. Een personeelsteam dat een nieuwe organisatie-aanpak toch niet helemaal ziet zitten, moeite met eerste concrete stappen, te weinig geld..etc. Daartegenover stonden juist ook positieve ervaringen met collega’s, directeuren en externe partners.
Op 22 april mochten de pioniers kiezen uit 3 verschillende workshops waarvan ze er 2 konden volgen. Ze konden kiezen uit een workshop ‘draagvlak creëren’, ‘onderzoek’ en ‘financiering’. Hoewel veel van de deelnemers vooral vragen leken te hebben over onderzoek en financiering, bleken ook de strategieën om draagvlak te creëren verhelderende inzichten te bieden. Bij financiering werd gesproken over duurzaamheid van de projecten en subsidiemogelijkheden en de onderzoekssessie ging over vragen als: wanneer is welk onderzoeksvorm (enquête of interviews?) relevant voor je project en hoe pak je dat dan precies aan?
De laatste sessie op 27 mei was een bijzondere en een waardige afsluiting van drie toch wel heel leuke bijeenkomsten. Opvallend om te zien was dat de energie en het enthousiasme tijdens de sessie minstens van hetzelfde hoge niveau waren als tijdens de eerste sessie. Centraal tijdens deze sessie stond de presentatie tijdens het eindcongres op 17 juni. Na een algemene briefing werden de presentatie skills aanzienlijk opgekrikt door theatermaakster Neske Beks. Na een heel aantal oefeningen waarbij niet geschroomd werd om op bijna therapeutische wijze blokkades aan te pakken, leken de meesten toch wel een beetje opgelucht dat de training aan zijn eind kwam. Maar, niet zonder te laten weten onder de indruk te zijn van de diepgang van de training van Neske. Er was echt iets losgekomen tijdens de sessie.
Ruim twee weken later was het dan zover. Woensdag 17 juni, stonden de 15 leraren als volwaardige projectleiders in het hoofdkantoor van het SBO in Den Haag voor een volle zaal met professionals uit het veld, journalisten en hoge ambtenaren van OC&W. Daar presenteerden zij hun project en de ervaringen van deelname aan het begeleidende programma. De jury besloot dat het project ‘Samen Spelen’ van Annet van Ederen (Noordwijkse School) het verdiende om uit handen van kamerlid Tofik Dibi de Onderwijs Pioniersprijs 2009 te ontvangen.
Juryvoorzitter Jozef Kok (PO-Raad) stelde dat Annet van Ederen er in slaagt ‘met minimale middelen zowel het speelproces van kinderen te verbeteren als de werkdruk van de leraren te verlagen’. Bij Samen Spelen wordt het schoolplein ingedeeld in gekleurde vakken en gelden in het speelkwartier vergelijkbare regels als bij de gymles, kinderen krijgen daarbij zelf een verantwoordelijke rol toebedeeld zodat leraren ook profiteren van een welverdiende pauze. De jury was vooral lovend over het feit dat ‘iedere school morgen al met hetzelfde idee aan de slag kan’. In zijn afsluitende speech gaf Tofik Dibi uit te kijken naar het uitreiken van de Onderwijs Pioniersprijs 2010.
Tijdens het napraten werd duidelijk dat de meeste deelnemers het jammer vonden dat er een eind aan het programma was gekomen. Verschillende pioniers lieten weten veel aan de sessies gehad te hebben en ook vooral veel gehad te hebben aan het contact met de andere pioniers. Voor ons was het vooral hartverwarmend om iedereen te hebben zien groeien gedurende het proces, zowel individueel en als groep als geheel. Het leek erop alsof de deelnemers steeds meer hun eigen potentie als veranderaars waren gaan zien. Hopelijk gaat die blik en zelfverzekerdheid nooit meer weg en zullen allen zich vroeg of laat op verschillende manieren inzetten voor de verbetering van hun (werk)omgeving.
Kimon Moerbeek Adviseur Slimme Scholen, Stichting Nederland Kennisland.

Reageren