Managers slaan onbedoeld het initiatief van hun medewerkers dood. Terwijl veel directieleden en managers zeggen dat zij ondernemerschap, proactiviteit en innovatie willen versterken, doen zij vaak precies de dingen die dit ondermijnen. Dit is de conclusie van Arend Ardon van Holland Consulting Group, die onlangs op dit onderzoek is gepromoveerd aan de VU.
Wanneer managers veranderingen in hun organisatie willen doorvoeren, gaan ze er ten onrechte vanuit dat de medewerkers uit zichzelf niet zullen veranderen of met initiatieven komen. De manager gaat dus als het ware ‘tot de tanden bewapend’ een veranderproces in.
Aanvankelijk gaat een manager een veranderproces in en hoopt hij op commitment van zijn medewerkers. Hij neemt zich voor open te staan voor geluiden vanaf de werkvloer en samen met zijn medewerkers het veranderproces te doorlopen. Maar zodra het spannend wordt, er bijvoorbeeld een kritische vraag komt van een medewerker, schiet de manager in ‘de automatische piloot’ en probeert de medewerker te overtuigen met argumenten, sluit zich af voor informatie van buitenaf en betitelt andere visies als ‘weerstand’. Hij voert de druk hiermee op en bereikt het tegenovergestelde van commitment, namelijk medewerkers die zich steeds minder verantwoordelijk voelen en een houding aannemen van ‘we zien wel waar ze nu weer mee komen’. Dan ontstaan er vicieuze cirkels en lopen managers en medewerkers achter elkaar aan in wat Ardon ‘het muizenrad’ noemt.
Drie jaar lang noteerde Ardon letterlijk wat er in managementoverleggen en directiekamers besproken werd. Daarnaast was hij als organisatieadviseur
actief betrokken bij veranderprocessen. Hij vertelt over een overleg tussen een manager en zijn medewerkers. De manager begon vriendelijk zijn plannen uiteen te zetten, maar schoot in ‘de automatische-pilootpositie’ zodra er kritiek kwam uit de zaal. Zonder te luisteren naar wat de medewerker te zeggen had, zette hij zijn argumenten kracht bij totdat de medewerker toegaf. Bij het nagesprek bleek de manager intens tevreden over zijn optreden, hij had toch iedereen meegekregen met zijn voorstel?
De sleutel tot verbetering in veranderprocessen is dat de manager inziet wanneer de automatische piloot met hem op de loop gaat. Dat gaat niet van de een op de andere dag, maar is een proces, zo stelt Ardon. De manager moet zichzelf de volgende vraag stellen: ‘Wat heeft het met mij te maken dat mijn medewerkers zich zo gedragen?’ Daarna zal hij ‘het muizenrad’ met zijn werknemers bespreekbaar moeten maken, iets wat managers meestal niet makkelijk vinden, maar wel kunnen, concludeert Ardon. Juist nu, in deze tijd van economische crisis, zijn de resultaten van het onderzoek belangrijk. Er is veel vraag naar het proefschrift en Ardon wordt veelvuldig gevraagd voor het begeleiden van veranderprocessen in organisaties. ‘Een goede start. Willen we stevig uit deze economische crisis komen, dan hebben we alle medewerkers en hun initiatieven en creativiteit hard nodig’.
Reageren