Dilemma’s in de zorg hebben invloed op werkplezier

 

Dit staat in  Dilemma’s van verpleegkundigen en verzorgenden een rapport dat eind 2009 door de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) werd overhandigd aan staatssecretaris Bussemaker. De aanbevelingen komen overeen met conclusies die de NSvP in 2007 trok in haar werkplan Kwaliteit en Motivatie in de Verpleeghuiszorg. Sonia Sjollema, directeur van de NSvP: ‘’Hoewel verzorgenden dicht bij de bewoner staan en vanuit die positie ook een belangrijke stem zouden moeten hebben, wordt zorg in de meeste verpleeghuizen van bovenaf geregeld en georganiseerd. De verzorgenden staan onder aan de piramide. Ook maatschappelijk gezien heeft het beroep weinig aanzien.’’  

 

Op basis van het werkplan van de NSvP startten de afgelopen jaren diverse projecten om de positie van verzorgenden te verbeteren. Om een beeld te geven worden drie projecten hieronder nader beschreven: de Leergang Ethiek, De bestuurder als werkgever en De werkvloer Centraal.

 

Leergang Ethiek 

CNV Verzorging en Verpleging nam het initatief voor de ontwikkeling van de Leergang Dilemma´s in de Zorg. Werknemers hebben in hun werk regelmatig te maken met ethische dilemma’s. CNV benadrukt dat ethiek een (nog duidelijkere) plek verdient in het werk van vele zorgverleners. In de praktijk blijkt vaak onvoldoende tijd te worden genomen om bij deze dilemma’s stil te staan. Vaak vergallen deze dilemma’s het plezier in het werk. In de leergang geeft CNV Verzorging en Verpleging handvatten om op de werkvloer beter om te gaan met de ethische dilemma’s. Door een structurele toepassing hiervan, leren werknemers zich bewust te worden van keuzen die ze moeten maken in hun werk. Ze leren met collega’s er over te praten om samen tot een weloverwogen beslissing te komen.

 

Rol van bestuurders in de zorg

Krimpende budgetten zijn vaak de oorzaak van nieuwe regels in de verzorging en een stijgende werkdruk. Hoe groter de instellingen hoe verder de bestuurders afstaan van het dagelijkse werk. Marlies Ott, programmamanager bij het CMDz, Erasmus Centrum voor management development in de zorg, deed onderzoek naar de rol van bestuurder als werkgever. Hoe helpen zij hun medewerkers om goede zorg te leveren? Om dat te achterhalen interviewde Ott bestuurders en verzorgenden in de ouderenzorg. Ze onderzocht de invloed van onder meer werkdruk, mogelijkheden voor scholing, leiderschap, inspraak en cultuur. Ott concludeert dat verzorgenden en management vaak tegenover elkaar staan in de discussies over kosten en de kwaliteit van de zorg. Dat is eigenlijk niet nodig, want veel bestuurders vinden zelf ook dat de zorg tekort schiet. De bestuurder zou zichzelf van tijd tot tijd ook buiten het systeem moeten kunnen plaatsen en stelling durven nemen voor wat maatschappelijk gezien nodig is, ook als dit op de korte termijn tegen het belang van de organisatie is. De ontwikkeling van professioneel leiderschap, vooral voor leidinggevenden op het laagste niveau, is een andere belangrijke uitdaging voor bestuurders, stelt Ott. Deze leidinggevenden spelen een grote rol bij de motivatie van verzorgenden en verdienen veel meer ondersteuning.

 

Inspraak en werkcultuur

Inspraak en de werkcultuur zijn ook van belang voor het kunnen hanteren van de dilemma´s waar verzorgenden zich voor geplaatst zien. De RVZ stelt in haar advies aan de Staatssecretaris dat verpleegkundigen en verzorgenden de ruimte moeten krijgen voor het gesprek over lastige keuzes. Bovendien voelen zij zich samen sterker om professionele ruimte op te eisen. Ott onderschrijft het belang van een sterke cultuur: ´´De cultuur op de werkvloer is een belangrijk en positief aspect voor medewerksters in de ouderensector. Trots op het werk en op de eigen organisatie, onderlinge solidariteit, steun en waardering van collega´s en anderen zijn daarbij de drie peilers. Een slechte cultuur is voor verzorgenden één de belangrijkste reden om te vertrekken bij een organisatie.’’

 

‘Tijd voor ons zelf’ bijeenkomsten in De werkvloer Centraal

Bij kwaliteit van zorg draait het om de medewerkers, concludeert ook Anne-Mei The tijdens haar onderzoek in een verpleeghuis waar zij twee jaar meeliep en -werkte. Als zij plezier in hun werk hebben, invloed ervaren en zich verantwoordelijk voelen voor de bewoners, komt dat de hele ouderenzorg ten goede. ‘Het gaat erom dat we juist goed voor de medewerkers zorgen, in hen investeren. En daarom moeten we hen een stem geven en hen leren die stem te gebruiken.’ Anne-Mei The bedacht samen met Cilia Linssen het project De Werkvloer Centraal. De kern van het programma zijn wekelijkse Tijd-Voor-Ons-zelfbijeenkomsten (TVO’s) waarin medewerkers onder begeleiding kunnen spreken over wat hen bezighoudt.

 

Onderlinge samenwerking verbetert sterk 

Agis, ActiZ, de NSvP en Vereniging het Zonnehuis financierden diverse pilotprojecten om De Werkvloer Centraal in de praktijk te testen. De deelnemende huizen binnen de pilot zijn inmiddels allemaal op eigen kracht verdergegaan en hebben de aanpak uitgebreid. Intussen zijn ook ‘nieuwe’ huizen met De Werkvloer Centraal begonnen. De Werkvloer Centraal biedt de mogelijkheid om stil te staan en te reflecteren. In wekelijkse bijeenkomsten geven medewerkers zelf aan wat ze nodig hebben, raken ze met elkaar in gesprek over zaken die ze verbeterd willen zien, en wat ze daar zelf aan kunnen doen. Ze spreken elkaar daardoor eerder op problemen aan, onderhuidse conflicten worden eerder opgelost en de onderlinge communicatie verbetert sterk. Bij ontevredenheid over het management gaan ze eerder het gesprek aan. De kloof tussen werkvloer en management verkleint hierdoor.

 

Meer informatie 

Het boek Bestuurders als werkgever – een verkenning in de ouderenzorg door Marlies Ott is te bestellen. Stuur een mailtje naar info@erasmuscmdz.nl. Het boek kost € 10,00.

Het rapport ‘Dilemma’s van verpleegkundigen en verzorgenden’.is beschikbaar via de websites: www.rvz.net of www.ceg.nl